Ga direct naar inhoud
Profielen | Profielen translated
26 februari 2024

Zwart logo Profielen

Onafhankelijk nieuws van de Hogeschool Rotterdam

Opinie

Op zoek naar de essentie #16: Hoe kwetsbaar kun je een programma maken?

8 November 2023

In een serie blogs voor Profielen gaat hoofddocent Mark Smit op zoek naar de essentie van goed onderwijs. Niet met elke hype meedoen, niet elke vernieuwing omarmen, maar ‘doordachte eenvoud’, zoals hij het noemt. Lees meer over Mark en zijn motivatie om deze reeks blogs te schrijven.

Een simpel onderwijsprogramma is robuuster dan een complex programma. Streef dus geen perfecte timing of afstemming na en wees niet bang voor een beetje overlap of herhaling, betoogt Mark Smit.

Doordachte eenvoud wordt makkelijk verward met organisatorische perfectie. In een perfect georganiseerd systeem grijpt alles keurig op elkaar in. Zolang je alles maar goed ingevet houdt, loopt alles gesmeerd en kan er eigenlijk nooit iets misgaan. Totdat er ergens wél iets misgaat. Het haperen van een onderdeel zorgt ervoor dat het hele mechanisme stopt. Opeens werkt er niets meer.

In een complex onderwijssysteem kan het precies zo gaan: als alles van elkaar afhankelijk is, is het kwetsbaar. Wanneer je bijvoorbeeld nastreeft dat kennis precies op tijd is aangeboden om het te kunnen toepassen in een project. Of als je programma vol zit met bindende ingangsvoorwaarden voor vakken. Of als je strikte volgordes hanteert voor wanneer dingen moeten worden gedaan en kunnen worden ingeleverd.

Het vreemde is dat veel van die voorwaarden en regels juist bedacht zijn om het onderwijs beheersbaar te maken. Door te voorkomen dat studenten zonder de juiste voorkennis aan een vervolgvak deelnemen, hopen we dat studenten niet vastlopen. Door kennis en praktijk just-in-time te laten aansluiten, hopen we dat de kennis nog niet vervlogen is als die moet worden toegepast, en dat studenten in het project precies de juiste kennis voorhanden hebben.

Helaas leidt dat streven naar precisie en perfectie vaak tot het tegenovergestelde: juist dóór het woud aan voorwaarden lopen studenten vast. Juist door het just-in-time laten aansluiten van kennis en toepassing lopen studenten die net niet bij zijn, direct achterstanden op.

Bovendien maakt het de organisatie star: als kennis en project naadloos moeten aansluiten, timmer je zowel het project als de kennisvakken dicht. Een van beide veranderen leidt direct tot falende aansluiting.

Enige redundantie maakt een systeem robuust. Dat komt mooi uit, want herhaling is belangrijk voor duurzaam leren, mits gevarieerd opgediend. Aan het begin van elk onderwijsonderdeel klassikaal voorkennis ophalen, helpt zowel de student die het programma in de juiste volgorde doorloopt, als de student die voorkennis mist.

Kennislacunes bij enkele uit de pas lopende studenten kun je ook aanvullen met online onderwijsmateriaal. In plaats van just-in-time kennis aan proberen te bieden, kun je een stukje toepassing ook al oefenen in het kennisvak. Daarmee versterk je het kennisvak, omdat je context aan de kennis geeft. En je zorgt dat de kennis langer houdbaar is, zodat het ook wat later kan worden toegepast.

Helemaal loslaten van volgordelijkheid en ingangsvoorwaarden is een utopie en is ook niet wenselijk. De extra problemen die je krijgt door niveauverschillen van deelnemers maken je onderwijs dan weer zó complex dat de doordachte eenvoud tenietgedaan wordt.

Maar in de meeste gevallen levert het loslaten van onnodige afhankelijkheden en voorwaarden uiteindelijk een eenvoudiger en robuuster onderwijsprogramma op.

Tekst: Mark Smit
Redactie: Olmo Linthorst
Illustratie: Marit Breuker

Meer blogs van Mark Smit

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief!

Reacties

Laat een reactie achter

Comments are closed.

Spelregels

De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.

  1. Houd het netjes, beschaafd, vriendelijk en respectvol. Niet vloeken of schelden.
  2. Dwaal niet af van het onderwerp (blijf ‘on topic’).
  3. Wees kort, duidelijk en maak een punt.
  4. Gebruik argumenten, geen uitroepen.
  5. Geen commerciële boodschappen.
  6. Niet op de persoon spelen.
  7. Niet discrimineren, aanzetten tot haat of oproepen tot geweld (ook niet voor de grap).
  8. Van bezoekers die een reactie achterlaten op de site wordt automatisch het IP-adres opgeslagen.
  9. De redactie geeft reacties die dreigende taal bevatten door aan de veiligheidscoördinator van de Hogeschool Rotterdam.

Lees hier alle details over onze spelregels.

Back to Top