Ga direct naar inhoud
Profielen | Profielen translated
5 maart 2024

Zwart logo Profielen

Onafhankelijk nieuws van de Hogeschool Rotterdam

Opinie

Op zoek naar de essentie #18: groepswerk zonder begeleiding is een ramp

29 November 2023

In een serie blogs voor Profielen gaat hoofddocent Mark Smit op zoek naar de essentie van goed onderwijs. Niet met elke hype meedoen, niet elke vernieuwing omarmen, maar ‘doordachte eenvoud’, zoals hij het noemt. Lees meer over Mark en zijn motivatie om deze reeks blogs te schrijven.

Dat studenten moeten leren samenwerken snapt iedereen. Maar als dat alleen maar gebeurt om tijd te besparen, leren studenten niet samenwerken en is het resultaat desastreus, schrijft Mark Smit.

Het klinkt prachtig: Je zet een stuk of vijf studenten bij elkaar in een groep. Je geeft ze een opdracht. Ze verdelen de taken en helpen elkaar als ze vastzitten. Als docent ga je er af en toe bij zitten om te kijken of het nog loopt. En achteraf beoordeel je het groepsproduct. Dan leren de studenten samenwerken en het scheelt de docent een hoop begeleidings- en beoordelingstijd.

In het gunstigste geval werkt het ook zo. Maar onbewust geven we studenten vaak veel te snel te veel verantwoordelijkheid voor de samenwerking en begeleiden we ze niet adequaat. En veel te vaak is de keuze voor groepswerk ingegeven door de vermeende tijdswinst ervan, en niet door het gewenste leereffect in het samenwerken zelf.

In de praktijk heeft dat desastreuze gevolgen. Door docenten verwaarloosde groepsprocessen leiden tot onderling wantrouwen, meeliften of juist studenten die alle verantwoordelijkheid naar zich toetrekken. Uitsluiting, ruzie en op zijn minst tegenvallende resultaten. Groepswerktrauma’s: ‘nooit meer groepswerk, alsjeblieft!’ En het ergste: niets geleerd over hoe je goed samenwerkt.

Leren samenwerken is essentieel voor alle beroepen. Het is een veelomvattende competentie die gaat om communicatie, oplossen van meningsverschillen, verantwoordelijkheden en werkzaamheden eerlijk verdelen, verwachtingen uitspreken, hulp durven vragen, fouten durven toegeven en nog veel meer. Niet iets dat studenten wel leren door het gewoon maar te doen en af en toe tegen de lamp te lopen. Net als alle ingewikkelde dingen moet je het stapsgewijs leren. Dat betekent: begeleid oefenen, feedback organiseren, knelpunten bespreken, enzovoort.

Juist die begeleiding wordt in veel groepsprojecten onderschat. Er wordt wel gevraagd naar resultaten van onderzoek, advies of ontwerpwerk, maar niet naar de voortgang in het groepsproces zelf. Veel docenten voelen zich comfortabel in het begeleiden op inhoud, maar veel minder in het boven tafel krijgen van smeulende conflicten binnen de groep, om maar wat te noemen.

Het paradoxale is: kunnen samenwerken is een individuele competentie, die zich bij elk groepslid anders ontwikkelt. De ene communiceert goed, maar heeft moeite met de eigen deeltaak. De ander is goed in conflicten oplossen, maar heeft nog wat te leren in het uitspreken van verwachtingen naar anderen. Dat bij alle groepsleden boven water krijgen vergt het nodige van begeleidende en beoordelende docenten. En dan moet je ook nog begeleiden op de inhoud!

‘Zwaar’ teamwork kun je beter achterwege laten zolang je niet in staat bent om het samenwerken te begeleiden – door gebrek aan tijd óf gebrek aan begeleidingsexpertise. Veiliger is het om studenten eerst individueel de inhoudelijke basis te laten verwerven en pas later in de studie te oefenen met samenwerken als essentieel leerdoel. Met de nodige begeleiding.

Dit is geen pleidooi voor volledig individuele leertrajecten gedurende de eerste studiejaren. Het is onontbeerlijk om studenten snel te leren zich tot elkaar te verhouden. Gezamenlijke werksessies waarin studenten elkaar helpen, gericht inzetten van (begeleide!) peer-feedback of kleine opdrachten waar studenten met elkaar discussiëren of oplossingen bedenken – zonder dat ze een hele periode aan elkaar vastzitten. Het zijn methoden waarin studenten kleinschaliger en veiliger kunnen oefenen met het samenwerkingsproces, zonder grote consequenties als het een keer niet lukt.

Het paardenmiddel ‘groepsproject’ is daar lang niet het enige, en lang niet altijd het beste instrument voor.

Tekst: Mark Smit
Redactie: Olmo Linthorst
Illustratie: Marit Breuker

Meer blogs van Mark Smit

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief!

Reacties

Laat een reactie achter

Comments are closed.

Spelregels

De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.

  1. Houd het netjes, beschaafd, vriendelijk en respectvol. Niet vloeken of schelden.
  2. Dwaal niet af van het onderwerp (blijf ‘on topic’).
  3. Wees kort, duidelijk en maak een punt.
  4. Gebruik argumenten, geen uitroepen.
  5. Geen commerciële boodschappen.
  6. Niet op de persoon spelen.
  7. Niet discrimineren, aanzetten tot haat of oproepen tot geweld (ook niet voor de grap).
  8. Van bezoekers die een reactie achterlaten op de site wordt automatisch het IP-adres opgeslagen.
  9. De redactie geeft reacties die dreigende taal bevatten door aan de veiligheidscoördinator van de Hogeschool Rotterdam.

Lees hier alle details over onze spelregels.

Back to Top