Ga direct naar inhoud
Profielen | Profielen translated
26 februari 2024

Zwart logo Profielen

Onafhankelijk nieuws van de Hogeschool Rotterdam

Opinie

Op zoek naar de essentie #19: Is je visie op onderwijs doorleefd of van papier?

6 December 2023

In een serie blogs voor Profielen gaat hoofddocent Mark Smit op zoek naar de essentie van goed onderwijs. Niet met elke hype meedoen, niet elke vernieuwing omarmen, maar ‘doordachte eenvoud’, zoals hij het noemt. Lees meer over Mark en zijn motivatie om deze reeks blogs te schrijven.

Een visie moet onderdeel zijn van je cultuur. Daarom bestaat hij niet alleen op papier of uit mooie slogans. Maak dus geen haast met het formuleren van je visie en zorg dat hij breed gedeeld wordt, schrijft Mark Smit in zijn voorlopig laatste blog.

Moet er iets vernieuwd of verbeterd worden? Dan beginnen docenten vaak met opschrijven van een visie. Niets mis mee, op zich, als je je maar realiseert dat je met een papieren visie nog niets voor elkaar krijgt. De sleutel tot doordacht eenvoudig onderwijs is een visie waar je elke dag naar handelt. Dat is een visie die leeft.

Laatst hoorde ik een voorbeeld van hoe het niet moet: een onderwijsinstelling die zichzelf wat kleurloos en richtingloos vond, ging op zoek naar een nieuwe visie. Van alle manieren waarop je dat kunt doen kozen zij de allerslechtste: ze huurden een bureau in om die visie te schrijven. Met bijpassende slogan. Heeft dat bureau docenten om input gevraagd? Wellicht. Maar doorleefd is anders.

Goeie onderwijsteams werken op basis van een sterk gezamenlijk beeld. Als docenten allemaal verschillend denken over waar het naartoe moet, is het vrij logisch dat positieve ontwikkelingen worden gefrustreerd. Stel bijvoorbeeld dat een docent de onderwijskwaliteit probeert te verbeteren door de lat te verhogen. En een andere docent doet dat door de begeleiding te verbeteren. Dan kan er een botsing ontstaan tussen twee verschillende onderwijsvisies: draait het onderwijs om de toetsresultaten van studenten of om hun leerproces? Wie de resultaten vooropstelt kan gemakkelijk het leerproces van studenten over het hoofd zien. Wie alle energie in het leerproces steekt kijkt misschien minder kritisch naar de toetsresultaten.

Maar die botsing is niet noodzakelijk. Dat is het mooie van een gedeelde visie. Je kunt het namelijk ook eens zijn dat twee verschillende maatregelen de beste manier zijn om één visie te praktiseren. Zoals: ‘De lat moet omhoog, en dat bereiken we alleen door beter te begeleiden en beter naar studenten te luisteren.’

Niet de kwaliteit van de visie is bepalend voor de uitwerking ervan, maar de mate waarin ze wordt gedragen en uitgedragen binnen de hele opleiding.

Een kenmerk van een goed werkend team is dat je aan alles voelt dat er vanuit een gezamenlijk besef wordt gehandeld. Er is consistentie in hoe de leden – van manager tot junior docent – zich gedragen. Tegenover studenten, tegenover elkaar en tegenover de buitenwereld. Gebeurt er iets dat duidelijk tegen de visie indruist (het team spant zich in om het pedagogische klimaat te verbeteren, maar een docent maakt alleen de toets moeilijker), dan wordt dat snel opgemerkt en gecorrigeerd. Niet per se door de manager, maar vaak al door de teamleden zelf.

‘Visie’ ligt daarmee dicht tegen ‘cultuur’ aan. Het is iets impliciets dat leeft binnen een team. Het uit zich in gedrag, in wat wordt geaccepteerd van elkaar en van studenten, in de communicatie, in de inrichting van de omgeving, in het taalgebruik, enzovoort. Het laat zich dan ook moeilijk onder woorden brengen.

Het platslaan van een visie in een oneliner doet een doorleefde visie geen recht. Maar het kan geen kwaad om de bestaande cultuur te beschrijven en daaruit te destilleren wat de elementen zijn die de onderwijskwaliteit vooruithelpen en welke juist in de weg staan. Het kan duidelijk maken wat je als team nog te doen hebt en waar je vanaf wilt. Waar je op wilt inzetten en waarop je elkaar kunt aanspreken.

Een werkende visie ontstaat binnen het hele team. Haastwerk loont niet. Ze moet worden doordacht. Dat kost tijd en moeite. En ja: veel praten. Werken vanuit een nieuwe of aangescherpte visie betekent ook dat er nieuwe dingen moeten worden geleerd. Ook dat kost tijd en moeite.

Oppassen dus met nieuwe visies die ver afliggen van de huidige praktijk. En nog meer oppassen met visies die ver buiten de praktijk zijn bedacht.

Dit is voorlopig de laatste blog uit de serie ‘Mark Smit op zoek naar de essentie van goed onderwijs’. We zijn Mark zeer erkentelijk voor het delen van zijn visie, HR-collega’s voor hun vele reacties en het delen van de blogs. Het is duidelijk dat dit onderwerp leeft op de HR! Heb je zelf een kwestie die je aan Mark voor wilt leggen, waarvan je vindt dat Profielen erin moet duiken of waarover jezelf wilt schrijven (waarbij de redactie met je mee wil denken)? Laat het ons weten! Mail ons op profielen@hr.nl

Tekst: Mark Smit
Redactie: Olmo Linthorst
Illustratie: Marit Breuker

Meer blogs van Mark Smit

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief!

Reacties

Laat een reactie achter

One Response to Op zoek naar de essentie #19: Is je visie op onderwijs doorleefd of van papier?

  1. Herkenbaar bij ons team van de flexibele deeltijd verpleegkunde. We kalibreren en praten veel met elkaar en zo houden we elkaar scherp mbt visie en de praktische uitvoering van onze visie.

Spelregels

De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.

  1. Houd het netjes, beschaafd, vriendelijk en respectvol. Niet vloeken of schelden.
  2. Dwaal niet af van het onderwerp (blijf ‘on topic’).
  3. Wees kort, duidelijk en maak een punt.
  4. Gebruik argumenten, geen uitroepen.
  5. Geen commerciële boodschappen.
  6. Niet op de persoon spelen.
  7. Niet discrimineren, aanzetten tot haat of oproepen tot geweld (ook niet voor de grap).
  8. Van bezoekers die een reactie achterlaten op de site wordt automatisch het IP-adres opgeslagen.
  9. De redactie geeft reacties die dreigende taal bevatten door aan de veiligheidscoördinator van de Hogeschool Rotterdam.

Lees hier alle details over onze spelregels.

Back to Top